Cyclus

Niet ieder jaar opnieuw het wiel uitvinden

In de praktijk maken leerkrachten voortdurend goede onderwijsinhoudelijke keuzes. Welke instructie geef ik? Welke doelen bied ik aan? Welke leerlingen hebben extra begeleiding nodig? Welke opdrachten gebruik ik? Waar kan een leerling zelfstandig verder? En waar geef ik juist minder of meer vrijheid? Mijn-D helpt om die keuzes vast te leggen.

Wat dit jaar goed werkt, vormt daarmee de basis voor volgend jaar. Een aanpassing in een doel, een betere opbouw, duidelijke succescriteria of een goede manier om instructie te organiseren gaat niet verloren. Je bouwt als school aan een werkwijze die steeds sterker wordt.

doelen stellen → plannen → uitvoeren → volgen en reflecteren → analyseren → bijstellen → borgen → opnieuw plannen

Zo wordt ontwikkeling geen los project, maar onderdeel van hoe je als school werkt.

Eigenaarschap vraagt om zicht

Daarmee ontstaat ook een stevigere basis voor eigenaarschap. Want de dagelijkse vraag blijft: wanneer kan ik een leerling vrijheid geven en wanneer heeft hij mij nodig?

Dat hoeft niet voor iedere leerling hetzelfde te zijn. Mijn-D maakt zichtbaar waar een leerling staat en helpt leerlingen zelf steeds beter naar hun ontwikkeling te kijken. Daardoor kun je vrijheid en verantwoordelijkheid steeds bewuster organiseren. Naarmate leerlingen vaardiger worden in plannen, reflecteren en het inschatten van hun leerbehoefte, kan de ruimte voor eigen keuzes toenemen. Dat hoeft niet voor iedere leerling op hetzelfde moment of in dezelfde mate.

Zo werk je gedurende de schoolloopbaan aan een steeds grotere mate van autonomie.

Past bij iedere vorm van Daltononderwijs

Er bestaan uiteenlopende vormen van Daltononderwijs, en binnen die vormen weer talloze mengvormen. De Daltonvisie is geen vastomlijnde methode of systeem, maar een manier van kijken naar onderwijs – een manier van werken die iedere school op haar eigen manier vertaalt.

Om scholen te helpen hun huidige werkwijze te herkennen, onderscheiden we binnen Mijn-D grofweg vier organisatievormen, op basis van de manier waarop instructie wordt georganiseerd, taken worden ingezet (basistaak, zorgtaak en eigen taak) en methoden en leermiddelen worden gebruikt. Dit zijn geen vaste Daltoncategorieën: scholen kunnen kenmerken van meerdere vormen combineren. Mijn-D sluit aan bij de vorm die bij jouw school past en groeit mee als die vorm verandert.

Type 3 – Kiezen op basis van eigen inzicht

Op deze scholen worden ook regelmatig instructies gegeven, maar kinderen mogen – op basis van inzicht in hun eigen kennen en kunnen, of op basis van afspraken uit coachgesprekken met de leerkracht – zelf kiezen of ze aan een instructie deelnemen. Hebben ze genoeg aan wat ze al weten, dan gaan ze verder met oefenen, verdiepen of verrijken. Deze scholen geven kinderen duidelijk zicht op de leerdoelen, zodat ze op basis daarvan een weloverwogen keuze kunnen maken; de leerkracht behoudt de pedagogische en didactische verantwoordelijkheid en begeleidt leerlingen bij het maken van passende keuzes. Uit de methode wordt gebruikt wat bruikbaar is, aangevuld met ander lesmateriaal, en reflectie en het zetten van strategische vervolgstappen nemen een belangrijke plaats in. De basistaak is op maat en gedeeld gestuurd vanuit het inzicht van het kind in eigen kennen en kunnen, inclusief meedenken over de instructiebehoefte. De eigen taak biedt volop ruimte om aan te geven wat een kind nodig heeft, wil, of waarin het zich verder wil verdiepen.

Type 4 – Werken vanuit leerlijnen

Sommige scholen werken niet vanuit een methode, maar vanuit leerlijnen: welke les sluit aan bij de doelen waar een kind op dit moment aan toe is? Kinderen hebben zicht op de leerlijn; de leerkracht vertaalt die in kleine stappen (succescriteria) en ontwerpt een les rond het doel. Leerlingen leren steeds beter aangeven waar zij instructie, oefening of verdieping nodig hebben; leerlingen met dezelfde instructiebehoefte kunnen bij elkaar aansluiten. Reflectie speelt een grote rol, de leerlijn is de basis en de sturing is gedeeld. De leerkracht blijft verantwoordelijk voor het onderwijsaanbod en begeleidt leerlingen bij het maken van passende keuzes. De basistaak is op maat en gedeeld gestuurd vanuit het inzicht van het kind in eigen kennen en kunnen. De eigen taak biedt volop ruimte voor eigen keuzes en verdieping. Kinderen hebben zicht op hun positie binnen de leerlijn, leren reflecteren op hun ontwikkeling en nemen steeds meer verantwoordelijkheid voor hun leerproces, met de leerkracht als begeleider en de rijke leeromgeving als vertrekpunt.